مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، در شرایطی از کاهش چشمگیر کمبود داروهای اساسی به ۴۳ قلم خبر میدهد که تعریف این سازمان از «کمبود» با آنچه در کوچه و بازار و فضای مجازی میپیچد، تفاوتی بنیادین دارد. روایتی که میگوید نبود یک برند خارجی خاص، به معنای بحران دارویی در کشور نیست.
مرز باریک میان کمبود دارو و نبود یک برند خاص کجاست؟
پیرصالحی با تشریح معیارهای سازمان متبوعش، ابهام بزرگ افکار عمومی را هدف میگیرد. او تأکید میکند که نظام دارویی ایران بر پایه نام ژنریک استوار است، نه نام تجاری. به زبان ساده، اگر برند مشهور خارجی یک دارو در داروخانه پیدا نشود، اما نمونه ژنریک ایرانی آن یا محصول یک برند داخلی دیگر موجود باشد، سازمان غذا و دارو این وضعیت را کمبود دارو به حساب نمیآورد. این تعریف فنی، شکاف میان آمارهای رسمی و دردسرهای روزمره مردم برای یافتن داروی تجویزی پزشکشان را توضیح میدهد.
سقوط آزاد آمار کمبود دارو از ۳۴۱ به ۴۳ قلم
رئیس سازمان غذا و دارو با استناد به دادههای آماری، تصویری از یک روند بهبودیافته ترسیم میکند. تعداد کمبود داروهای اساسی و حیاتی که در سال ۱۴۰۱ به ۳۴۱ قلم رسیده بود، اکنون به طور میانگین به ۶۵ قلم کاهش یافته و در ماه گذشته با ثبت رکوردی تازه، به ۴۳ قلم رسیده است. این در حالی است که سبد دارویی کشور شامل حدود ۳۰۰۰ مولکول دارویی است و تمرکز اصلی سازمان بر تأمین پایدار ۸۰۰ قلم داروی اساسی و حیاتی معطوف است.
پیشبینیهای هشداردهنده که غلط از آب درآمدند
پیرصالحی همچنین به آمارهای بزرگی که گاه در رسانهها درباره کمبود دارو منتشر میشود، واکنش نشان داد و آنها را نه وضعیت موجود، بلکه پیشبینیهای سهماهه برای جلوگیری از بحران خواند. او توضیح میدهد که این برآوردها با هدف هشدار به تأمینکنندگان مالی برای تزریق بهموقع منابع انجام میشود و خوشبختانه اغلب محقق نشدهاند.
ریشههای پنهان گزارشهای کمبود دارو
علاوه بر تعریف ژنریک، پای عامل دیگری نیز به میان میآید: اقتصاد بیمارستانها. رئیس سازمان غذا و دارو از بدهیهای انباشته یک تا دو ساله برخی مراکز درمانی به شرکتهای پخش پرده برداشت که منجر به قطع موقت ارسال دارو به آنها میشود. در چنین شرایطی، دارو در شبکه رسمی کشور وجود دارد، اما بیمار بستری در یک بیمارستان خاص ممکن است با کمبود دارو مواجه شود؛ مشکلی که در نگاه کلان، کمبود دارو در سطح ملی محسوب نمیشود، هرچند برای آن بیمار، یک بحران تمامعیار است.
مریم کاوشی، نویسنده و خبرنگار حوزه سلامت است. او با تکیه بر منابع معتبر علمی و پزشکی، محتوایی دقیق، بهروز و کاربردی در زمینههای پیشگیری از بیماری، تغذیه سالم، بهداشت روان و سبک زندگی تولید میکند. مریم کاوشی باور دارد آگاهیبخشی درست در حوزه سلامت میتواند به بهبود کیفیت زندگی افراد کمک کند و به همین دلیل میکوشد مفاهیم پیچیده علمی را به زبانی ساده و قابلفهم برای مخاطبان ارائه دهد. مطالب او را میتوانید در بخش سلامت سایت دنبال کنید.
