محققان در یک آزمایش پیشگامانه موفق شدند با استفاده از پالسهای نوری، بخشهایی از مغز موشهای بیدار و خسته را فریب دهند تا تصور کنند استراحت کردهاند. این روش که بخش مشخصی از مغز را مجبور به بازسازی و استراحت میکند، در حالی که بقیه بخشها کاملاً بیدار و هوشیار باقی میمانند، میتواند کلید نجات میلیونها فرد مبتلا به بیخوابی مزمن باشد.
الهام از دلفینها؛ فریب مغز برای استراحت انتخابی
این تکنولوژی نوین که با الهام از سیستم خواب نیمکرهای دلفینها طراحی شده، به مغز این امکان را میدهد که تنها بخشهای خاصی را بازسازی کند بدون اینکه کل ارگانیسم وارد چرخه خواب شود. در آزمایشهای انجامشده، موشهایی که این پالسهای نوری را دریافت کردند، در تستهای حافظه و عملکرد شناختی درست مانند موشهایی عمل کردند که یک خواب کامل و باکیفیت داشته بودند. این یافته نشان میدهد که شاید برای عملکرد مطلوب مغز، نیازی به خواب کامل تمام بخشهای آن نباشد و بتوان با تحریک انتخابی، اثرات مفید خواب را بدون نیاز به استراحت طولانی بازتولید کرد.
امیدی تازه برای مبتلایان به بیخوابی مزمن
بیخوابی مزمن یکی از شایعترین اختلالات خواب است که میلیونها نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار میدهد و با عوارض جدی نظیر بیماریهای قلبی، فشار خون بالا، اختلالات خلقی و کاهش کیفیت زندگی همراه است. روشهای درمانی موجود، از داروهای شیمیایی تا درمانهای شناختی-رفتاری، اگرچه برای برخی مؤثر هستند، اما اغلب با عوارض جانبی یا کارایی محدود همراهند. این کشف جدید، چشماندازی تازه برای درمان افرادی که به درمانهای معمول پاسخ نمیدهند، گشوده است.
چالشهای پیش رو؛ از موش تا انسان
اگرچه نتایج این آزمایش بر روی موشها بسیار امیدوارکننده بوده است، اما هنوز این تکنولوژی بر روی انسانها آزمایش نشده و راه زیادی تا تبدیل شدن به یک روش درمانی در دسترس وجود دارد. دانشمندان امیدوارند در آینده با توسعه ابزارهای سادهتر و غیرتهاجمی و بدون نیاز به جراحی، بتوانند این روش را برای انسانها نیز به کار بگیرند. همچنین باید تأثیرات طولانیمدت این تحریکات نوری بر ساختار و عملکرد مغز به دقت بررسی شود تا از ایمنی و اثربخشی آن اطمینان حاصل گردد. با این حال، این دستاورد بزرگ، گامی بلند در مسیر درک پیچیدگیهای خواب و ارائه راهکارهای نوین برای مقابله با یکی از معضلات جدی سلامت عمومی، یعنی بیخوابی، محسوب میشود.
مریم کاوشی، نویسنده و خبرنگار حوزه سلامت است. او با تکیه بر منابع معتبر علمی و پزشکی، محتوایی دقیق، بهروز و کاربردی در زمینههای پیشگیری از بیماری، تغذیه سالم، بهداشت روان و سبک زندگی تولید میکند. مریم کاوشی باور دارد آگاهیبخشی درست در حوزه سلامت میتواند به بهبود کیفیت زندگی افراد کمک کند و به همین دلیل میکوشد مفاهیم پیچیده علمی را به زبانی ساده و قابلفهم برای مخاطبان ارائه دهد. مطالب او را میتوانید در بخش سلامت سایت دنبال کنید.
